Kwas hialuronowy – złoty środek?

Kwas hialuronowy to najmodniejsza substancja ostatnich miesięcy. Można ją znaleźć w wielu postaciach leków – w tabletkach, kroplach do oczu i nosa, a nawet w gałkach dopochwowych. Jest składnikiem niektórych kosmetyków, służy także do zabiegów dermatologii estetycznej, wypełniania zmarszczek i powiększania biustu. Zdaję się być zatem substancją o statusie „złotego środka”. Jakie jest jego zastosowanie w lecznictwie?

Kwas Hialuronowy a skóra

Kwas hialuronowy jest naturalnym polisacharydem stanowiący istotny element strukturalny skóry. Odpowiada za wiązanie wody w naskórku, a jedna jego cząsteczka ma zdolność wiązania ok. 250 cząsteczek wody. Przy właściwej ilości kwasu hialuronowego skóra jest dobrze nawilżona, jędrna i elastyczna. Główną przyczyną utraty sprężystości i powstawania zmarszczek u ludzi jest fakt, że w miarę przebiegu procesu starzenia jego zawartość w skórze zmniejsza się, a w wieku ok. 45 lat zaczyna gwałtownie spadać.

Stąd wynika jego szerokie zastosowanie nie tylko w kremach i innych kosmetykach, ale również w roztworach przeznaczonych do zastrzyków. Dostępne są także doustne suplementy diety, zawierające obok kwasu hialuronowego również inne składniki, na przykład: Solgar, Injuv, Hialu-Femin etc. Uzupełniają one naturalny niedobór kwasu hialuronowego, związany ze starzeniem się skóry. Zalecana dawka w suplementacji doustnej to 120 mg dziennie.

Kwas hialuronowy znajduje także zastosowanie w leczeniu atopowego zapalenia skóry. Pacjenci cierpiący na to schorzenie mają anormalną barierę skórną, co przejawia się zwiększoną utratą wody transepidermalnej i ułatwionym dostępem alergenów i mikroorganizmów. Kwas hialuronowy powoduje regeneracje bariery skórnej oraz pomaga przywrócić właściwe nawodnienie warstwy rogowej naskórka, co znacznie łagodzi świąd. Przykładem kremu o takim zastosowaniu jest Atopiclair.

Ponadto kwas hialuronowy daje znakomite rezultaty w przypadkach trudnego gojenia się ran oraz przyspiesza cofanie się zmian potrądzikowych takich jak: plamy, odbarwienia czy nierówności naskórka.

Kwas Hialuronowy a stawy

Kwas hialuronowy jest obecny w stosunkowo wysokim stężeniu w chrząstce stawowej i płynie maziowym. Jego rola polega na zmniejszeniu tarcia poprzez utrzymanie właściwej lepkości płynu. Zmiany zachodzące u chorych na chorobę zwyrodnieniową stawów powodują zmniejszenie ilości kwasu hialuronowego w płynie stawowym i utratę niektórych jego właściwości. Dlatego też służy on do tymczasowego zastąpienia lub uzupełnienia mazi stawowej. Jest szczególnie zalecany u pacjentów cierpiących na bóle i zmniejszenie ruchomości stawów kolanowych i innych, w szczególności dużych stawów narażonych na znaczne obciążenia np. stawów barkowych i biodrowych.

Do ostatnio wprowadzonych metod leczenia należą injekcje dostawowe kwasu hialuronowego o wysokiej masie cząsteczkowej. W badaniach wykazano, iż opóźniają one zmiany strukturalne chrząstki, a także łagodzą ból. Niestety na polskim rynku istotnym ograniczeniem powszechnego zastosowania jest dość wysoka cena preparatów.

Kwas Hialuronowy a błona śluzowa pochwy

Globulki dopochwowe zawierające kwas hialuronowy mają właściwości nawilżające błonę śluzową pochwy. Mogą być stosowane we wszystkich okresach życia kobiety, szczególnie w okresie menopauzy, po porodzie lub podczas laktacji. Łagodzą stany zapalne oraz zmniejszają dyskomfort, spowodowany suchością błon śluzowych. Ponadto są środkiem wspomagającym procesy odnowy w leczeniu stanów atrofii i dystrofii błony śluzowej pochwy. Preparaty dostępne w aptece bez recepty to: Xaluron, Feminella Hyalosoft, Apivaginum oraz Cicatridina.

Kwas Hialuronowy a błona śluzowa nosa

Kwas hialuronowy znajduje także zastosowanie w leczeniu przewlekłych i nawracających nieżytów nosa o podłożu infekcyjnym, a także alergicznym. Ze względu na działanie nawilżające jest wyjątkowo skuteczny w łagodzeniu obrzęku błony śluzowej, suchości i pieczenia. Zapobiega uszkodzeniom nabłonka, którym mogą towarzyszyć krwotoki i strupy. Godne polecania są żele do nosa np. Tonimer.

Kwas Hialuronowy a oko

Kwas hialuronowy występuje naturalnie w ciele szklistym oka, a także jest składnikiem łez. Zakraplanie leków zawierających sole kwasu hialuronowego, czyli hialuronianów powoduje powstanie równomiernego, stabilnego, długo utrzymującego się na powierzchni oka filmu łzowego, który redukuje tarcie podczas mrugania oraz zmniejsza uczucie podrażnienia, wysuszenia i pieczenia. Jest szczególnie zalecane w tzw. zespole suchego oka, spowodowanym najczęściej przebywaniem w klimatyzowanych pomieszczeniach czy długotrwałą pracą obciążającą narząd wzroku np. nieprawidłowym mruganiem związanym z pracą przy komputerze lub prowadzeniu pojazdów. Ponadto krople z hialuronianem można stosować także przy podrażnieniach oka związanych z noszeniem soczewek kontaktowych.

Na rynku dostępnych jest wiele kropli do oczu z kwasem hialuronowym, a wśród nich Oxyal, Visiocare, Hialeye, Hylo-care, Hylo-comod, Biolan, Hyabak i wiele innych. Ciekawym lekiem jest Genteal- krople do oczu w postaci żelu.

Na ratunek zmęczonym oczom

Wzrok to najważniejszy zmysł człowieka. Wielogodzinna praca przy komputerze, długotrwałe prowadzenie pojazdów, czytanie przy nieprawidłowym oświetleniu to tylko niektóre z grzechów popełnianych przez nas na co dzień. Wszystkie te czynniki powodują przemęczenie oczu, co objawia się silnym dyskomfortem i może być przyczyną tzw. zespołu suchego oka.

Stan ten powstaje w następstwie niedostatecznej produkcji łez i zmiany ich składu, w wyniku czego dochodzi do upośledzonej ochrony oczu przed szkodliwym wpływem środowiska i złuszczania się nabłonka rogówki.

Powoduje to wystąpienie charakterystycznych objawów takich jak suchość i pieczenie oraz wrażenie obecności ciała obcego pod powiekami. Ponadto mogą występować: zmęczenie i zaczerwienienie oczu, swędzenie, dolegliwości bólowe oraz uczucie ciężkości powiek. Notowane jest także paradoksalne łzawienie.

Jak radzić sobie z zespołem suchego oka?

Po pierwsze: często mrugaj.
W sytuacjach, w których rzadziej mrugamy, takich jak czytanie, oglądanie telewizji czy praca przy komputerze następuje nasilenie objawów. Podczas sytuacji wysilających wzrok, należy co godzinę popatrzeć w dal lub choćby na minutę zamknąć oczy.

Po drugie: unikaj czynników drażniących.
Należą do nich dym tytoniowy, pył, kurz i suche powietrze. Należy dbać o to, aby w pomieszczeniu, w którym przebywamy, powietrze było świeże. Centralne ogrzewane i klimatyzacja zdecydowanie nie służą naszym oczom. Celem ograniczenia suchości powietrza można stosować specjalne nawilżacze.

Po trzecie: lecz stany zapalne oka.
Najczęstszą przyczyną nabytych zaburzeń filmu łzowego są stany zapalne oka. Profilaktyka zakażeń i skuteczne ich leczenie ogranicza ryzyko wystąpienia zespołu suchego oka. Należy pamiętać, aby podczas zakraplania leku nie dotykać rogówki końcówką kroplomierza. Ponadto krople w opakowaniach wielodawkowych mogą być stosowane tylko przez jedna osobę, gdyż ogranicza to transmisję zakażeń.

Po czwarte: soczewki.
Noszenie soczewek kontaktowych może pogłębić istniejącą suchość oka, dodatkowo pochłaniając wilgoć worka spojówkowego. Jeśli noszenie ich jest nieodzowne warto stosować krople nawilżające, zgodnie z zaleceniami specjalisty. Miękkie soczewki kontaktowe o dużej przepuszczalności dla tlenu i małym współczynniku uwodnienia są najbardziej godne polecenia.

Po piąte: uważaj na krople do oczu.
Krople do oczu mogą zaostrzać postać zespołu suchego oka, zwłaszcza jeśli zawierają konserwanty, które mają potencjalne właściwości drażniące. Wśród nich najbardziej niebezpieczny jest chlorek benzalkoniowy. Zmniejsza on napięcie powierzchniowe i emulguje lipidy filmu łzowego, co może powodować przyspieszenie parowania jego warstwy wodnej.

Po szóste: uzupełniaj niedobory witaminy A.
Klasyczny obraz zespołu suchego oka obserwuje się w przewlekłych niedoborach witaminy A. Powodują one niedostateczną produkcję mucyny w warstwie śluzowej, co przekłada się na upośledzenie nawilżenia nabłonka rogówki.

Leczenie

 • Najpopularniejszą metodą leczenia zespołu suchego oka jest substytucja filmu łzowego, czyli stosowanie tzw. sztucznych łez. Do najczęściej stosowanych preparatów należą: Tears Naturale II, Artelac, Lacrimal, Biolan. W ich skład wchodzą najczęściej pochodne celulozy, zespół polimerów, alkohol poliwinylowy i hialuronian sodu.

• Ze względu na zmniejszenie ryzyka podrażnień warto wybrać krople do oczu pozbawione konserwantów, na przykład HydrABAK, HyABAK, FilmABAK, AllergoCOMOD, HyloCARE itp.

• Stosowanie kropli do oczu w postaci żelu pozwala na zmniejszenie częstości stosowania leków np. Vidisic, Lakripos, Oftagel.

• Wspomagająco często zaleca się stosowanie witaminy A w postaci kropli np, Oculotect.

• Ciekawą alternatywą dla tradycyjnych kropli do oczu są spray’e, które rozpyla się na zamknięte powieki z odległości 10 cm. Przykładem takiego preparatu jest Tears Again, zawierający liposomy, które stabilizują warstwę lipidową filmu łzowego oraz witaminę A i E.

Na koniec warto podkreślić, że przewlekłe leczenie zespołu suchego oka wymaga konsultacji z lekarzem okulistą.