Obniżanie gorączki u dzieci

Grączka jest odpowiedzią organizmu na szeroko rozumiany proces zapalny. Jest to stan polegający na zwiększeniu temperatury ciała. U dzieci najczęściej przyczyną gorączki są zakażenia wirusowe oraz bakteryjne.

Gorączka jest naturalnym objawem walki organizmu z infekcją. Przy wyższej temperaturze zostają aktywowane mechanizmy obronne, takie jak wytwarzanie przeciwciał i interferonu czy proliferacja limfocytów. Równocześnie zmniejsza się dostęp żelaza i innych związków dla patogenów, co znacznie utrudnia ich kolonizację i namnażanie. Ponadto zwiększa się ukrwienie tkanek, co umożliwia szybsze przedostawanie się komórek obronnych i leków do miejsca infekcji.

Pomimo wielu zalet, gorączka powinna być bezwzględnie obniżana u dzieci. Wynika to z niesprawności ich układu termoregulacyjnego. Może to mieć poważne konsekwencje takie jak: utrata przytomności, udar cieplny, napady drgawkowe (tzw. drgawki gorączkowe) oraz śpiączka.

W celu obniżenia temperatury ciała u dzieci najczęściej stosowanymi lekami są paracetamol lub ibuprofen. Ich mechanizm działania polega na normalizacji nastawy termostatu podwzgórzowego, podwyższonego przez czynniki patologiczne, które nasilają syntezę prostaglandyn, a te stymulują ośrodek termoregulacji, co powoduje zmianę punktu nastawczego na wyższy. Objawia się to zwiększeniem temperatury organizmu. Intensywna produkcja ciepła następuje poprzez termogenezę mięśniową oraz bezdrżeniową i trwa aż do chwili osiągnięcia temperatury nowego punktu nastawczego. Oprócz działania przeciwgorączkowego leki te wykazują także działanie przeciwbólowe. Synergizm działania jest bardzo korzystny, uśmierza bowiem bóle głowy i gardła oraz kostno-mięśniowe, często towarzyszące infekcji.

Paracetamol jest bezpieczniejszym lekiem dla dzieci do 4 roku życia niż dla dorosłych. Wynika to z faktu, iż enzymy wątrobowe nie są w pełni wykształcone u dzieci, w związku z czym nie powstaje toksyczny metabolit paracetamolu – NAPQI (N-acetylo-p-hydroksyfenylochinoimina). Jednak nawet jednorazowe zastosowanie tego leku u dzieci zwiększa ryzyko nadwrażliwości na rozwój astmy i alergii atypowych. Paracetamol stosuje się w dawce jednorazowej wynoszącej 10-15 mg na kg masy ciała. Warto wiedzieć, że lek ten wykazuje efekt pułapowy w dawce 1 gram, co oznacza, że powyżej tej granicy siła działania przeciwbólowego nie ulega zwiększeniu. W przypadku przedawkowania odtrutką jest N-acetylocysteina, lek mukolityczny stosowany w stanach zapalnych dolnych dróg oddechowych. Acetylocysteina inaktywuje toksyczne metabolity paracetamolu i utrzymuje prawidłowy poziom glutationu w wątrobie.

Ibuprofen, należący do grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), jest lekiem drugiego rzutu po paracetamolu. Ma jednak szereg zalet: może być stosowany co 8 godzin podczas gdy paracetamol musi być podawany co 4 godziny. Ponadto ma działanie przeciwzapalne, którego pozbawiony jest paracetamol. Jest ono szczególnie istotne w chorobach infekcyjnych. Dawka dobowa ibuprofenu wynosi 20-30 mg/kg masy ciała.

Należy pamiętać, że dzieciom do 12 roku życia nie należy podawać kwasu acetylosalicylowego (aspiryny). Może się to przyczynić do wystąpienia tzw. zespołu Reye’a. Choroba ta, choć rzadka, stanowi potencjalne zagrożenie dla życia dziecka, ze śmiertelnością około 50%. Zespół Rey’a powoduje niekorzystne zmiany w wielu narządach, głównie w mózgu i w wątrobie (stłuszczeniowe zwyrodnienie). Dochodzi do niego zwykle kilka dni po przebyciu choroby, gdy dziecku podano uprzednio kwas acetylosalicylowy.

W aptekach bez recepty dostępne są preparaty zawierające paracetamol lub ibuprofen w różnej postaci, na przykład syropy, zawiesiny, tabletki oraz czopki. Ta ostatnia forma leku zasługuje na szczególną uwagę, ponieważ substancje czynne wchłaniają się z czopków dużo szybciej.

W łagodnych stanach gorączkowych można stosować także leki pochodzenia naturalnego. Są one szczególnie polecane dzieciom, ze względu na mniejsze ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz dobrą tolerancję. Leki te mają zazwyczaj złożony skład i wielokierunkowe działanie. Przykładem może być syrop Rubital (macerat z korzenia prawoślazu i syropu malinowego) czy Lipomal (zawierający wyciąg z kwiatostanu lipy). W przypadku syropów Termasil i Pyrosal należy jednak wziąć pod uwagę zawartość salicylanów z kory wierzby (Salicis cortex), w związku z czym polecany jest dzieciom starszym, po ukończeniu 12 roku życia.

Na koniec warto przypomnieć, że w domu trzeba mieć zawsze sprawny termometr, aby móc przeprowadzić dokładny pomiar temperatury ciała dziecka. Obecnie najbardziej godne polecenia są termometry elektroniczne, ze względu na trwałość, bezpieczeństwo i szybkość pomiaru.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Protected by WP Anti Spam